Свабодны Магілёў

У той час як дзяржаўныя СМІ спрабуюць прадставіць Беларусь "цэнтрам Еўропы", усход краіны ўсё больш становіцца падобны на расійскую глыбінку. Першымі такую асаблівасць заўважылі жыхары Магілёва, паведамляе "Немецкая волна".

Не русіфікацыя, а "расіізацыя"
"Гаворка ідзе не пра русіфікацыю, а пра расіізацыю Беларусі", - заўважае адзін з родапачынальнікаў дэмакратычнага руху Магілёўшчыны Міхась Булавацкі. Ён тлумачыць, што ў цяперашніх умовах эканамічнага крызісу ў Беларусі ўзмацняецца расійская экспансія.
А паваротным пунктам Булавацкі лічыць 1996 год, калі ў краіне быў праведзены рэферэндум, і руская мова атрымала статус другой дзяржаўнай нараўне c беларускай. Аднак вынікі рэферэндуму не былі прызнаныя Еўрапейскім Саюзам з-за дапушчаных сур'ёзных парушэнняў.
Калі ў пачатку 90-х гадоў Магілёў ганарыўся шматлікімі сувязямі з заходнееўрапейскімі грамадзянскімі ініцыятывамі і гарадамі-пабрацімамі ў Еўропе, то пасля рэферэндуму з'явіўся зусім іншы палітычны трэнд, адзначае Булавацкі.
Гараджане сталі заўважаць, што слова "расійскі" ўсё часцей з'яўляецца ў назвах установаў. Напрыклад, Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут без правядзення якіх-небудзь кардынальных рэформаў быў перайменаваны ў Беларуска-расійскі універсітэт (БРУ). Пазней каля ліцэя БРУ з'явіўся "Маскоўскі дворык", яшчэ пазней "Тульскі дворык", а далей - ужо банкі і крамы палічылі патрэбным падкрэсліваць сваю прыналежнасць да Расіі.

Расійскія знакі на беларускіх вуліцах
Першымі падабенства Магілёва з расійскімі гарадамі заўважылі мясцовыя жыхары, якія выязджалі на заробкі ў суседнюю краіну - такіх ужо дзясяткі тысяч. Па іх словах, вяртаючыся дадому, яны не адчуваюць розніцы паміж іх родным горадам і расійскай глыбінкай. Ва ўсякім выпадку, вонкава вельмі падобная карціна: цэнтральная плошча Магілёва да гэтага часу носіць імя Леніна, а цэнтр горада складаецца з вуліц Першамайскай, Піянерскай і Камсамольскай. Гараджане слухаюць "Рускае радыё", рэтрансляцыя якога ў горадзе пачалася ў снежні мінулага года. Паўсюль на вуліцах - рэкламныя плакаты расійскага Ашчадбанка. А з нядаўніх час наоўват беларускія дарожныя знакі пры ўездзе ў горад замянілі на рускамоўныя. Прычым, на скаргі мясцовых актывістаў у розныя інстанцыі ніхто не рэагуе.
Што тычыцца рэкламы расійскага банка, то як мяркуе адзін з лідараў магілёўскага філіяла Таварыства беларускай мовы імя Францыска Скарыны (ТБМ) Сяргей Дымкоў, пасля лібералізацыі банкаўскага сектара першым прыйшоў на беларускі рынак менавіта расійскі капітал і "беларускасць" яму не патрэбна. З'яўляючыся дырэктарам рэкламна-паліграфічнай фірмы, Дымкоў адзначае, што беларускай застаецца толькі сацыяльная рэклама, а бізнес усё часцей выкарыстоўвае ў назвах слова "рускі" або "расійскі".
А вось яшчэ адна цікавая дэталь, якая кідаецца ў вочы і выклікае пэўныя асацыяцыі: у лагатыпе "Еўрасетка" - салона мабільнай сувязі, размешчанага ў самым цэнтры горада, - расійскі трыкалор. Зрэшты, жыхары Магілёва на гэта ўжо не звяртаюць увагі.

У Еўропу праз Расію?
Многія незалежныя эксперты прызнаюць, што расійскі фактар ўзмацняецца, прычым, не толькі на ўсходзе краіны. Ужо даўно назіраецца адток з Беларусі ў Расію найбольш кваліфікаваных кадраў. Акрамя таго, многія беларусы асцерагаюцца, што пасля ўступлення ў СГА Расіі, гандляваць з Еўропай будзе магчыма толькі праз расійскіх пасярэднікаў. А ў гэты час сама Еўропа адгарадзіліся ад беларусаў візавым бар'ерам. Дарэчы, шэнгенская віза для беларусаў каштуе 60 еўра, а для расіян - 35 еўра. Магілёўцы ўсё часцей задумваюцца аб тым, што расійскі пашпарт мець больш выгадна, чым беларускі.